Kamu alacaklarının tahsiline ilişkin işlemler, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (AATUHK) ile sıkı kurallara bağlanmıştır. Vergi daireleri, Sosyal Güvenlik Kurumu, Belediyeler veya diğer kamu idareleri, kamu hukukundan doğan alacaklarına ilişkin olarak ödeme emirleri tebliğ edebilirler. Oysa her ödeme emri veya ödeme emrine konu borca ilişkin yapılan işlemler hukuka uygun değildir. Hukuka aykırı düzenlenmiş bir ödeme emrini, dava açarak iptal ettirmek mümkündür.
Ödeme Emri Nedir?
Ödeme emri, kamu alacağının (örneğin vergi, SGK primi, idari para cezası gibi) borçluya bildirilmesi ve belirli bir süre içinde ödenmesinin istenmesidir. 6183 sayılı Kanun’un 55. maddesi uyarınca, ödeme emrinde;
- Alacağın mahiyeti,
- Miktarı,
- Nereye ödeneceği,
- Ödenmemesi halinde uygulanacak işlemlerin açıkça yazılmak zorundadır.
Ödeme Emri Hangi Durumlarda Gönderilir?
Ödeme emri genellikle şu durumlarda gönderilir:
- Beyan edilen verginin süresinde ödenmemesi,
- Vergi incelemesi sonucu yapılan tarhiyatın kesinleşmesi,
- İdari para cezalarının süresinde ödenmemesi,
- SGK veya gümrük alacaklarının tahsil edilmemesi.
Bu işlemler sonucunda borç “kesinleşmiş kamu alacağı” olarak değerlendirilir ve alacaklı idare ödeme emri düzenleyerek borçluya gönderir.
Ödeme Emrine Karşı Başvuru Yolları
Mükellefler, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 15 gün içinde itiraz edebilirler. Eskiden 7 gün olan bu süre yapılan kanun değişikliği ile 2018 yılından beri 15 gün olarak uygulanmaktadır. Bu süre içerisinde dava açılmayıp üst makamlara idari başvuru yapılması halinde, dava açma süresinin uzayıp uzamayacağı konusu uygulamada tartışmalı bir husustur. Bu sebeple hak kaybı yaşamamak adına 15 günlük sürede dava açılması önemlidir.
1. İdari Başvuru
15 günlük süre içerisinde, ödeme emrini gönderen kurumun üst makamından, eğer üst makam yoksa emri gönderen kurumdan, ödeme emrinin iptal edilmesinin talep edilmesi mümkündür. Uygulamada bu taleplerin ancak çok açık bir hata (örneğin yanlış borçlu, hatalı tutar, mükerrer kayıt) hallerinde kabul edilebildiği görülmektedir. Fakat bu idari başvurunun dava süresini uzatacağı kesin olmadığından, eş zamanlı olarak dava açmak çoğu zaman daha güvenli bir yoldur.
2. Dava Açmak
Ödeme emrine karşı en etkili yol, görevli ve yetkili mahkemede dava açmaktır.
Mahkeme, ödeme emrini şu gerekçelerle iptal edebilir:
- İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya amaç unsurları yönünden sakat olması,
- Böyle bir borcun olmaması,
- Borcun tamamen veya kısmen ödenmiş olması,
- Borcun zamanaşımına uğramış olması,
Gülenç Hukuk Bürosu Olarak Nasıl Yardımcı Oluyoruz?
Ofisimiz;
- Ödeme emrinin usule uygunluğunun incelenmesi,
- Borcun tahakkukuna ve tebliğine ilişkin sürecin değerlendirilmesi,
- Zamanaşımı ve sorumluluk analizinin yapılması,
- Ödeme emrine karşı dava dilekçesinin hazırlanması konularında mükelleflere profesyonel destek sağlamaktadır.
Kamu alacağına ilişkin bir ödeme emri aldıysanız, süre çok kısadır. Doğru ve zamanında yapılacak bir itiraz, hem mali zararı önleyebilir hem de idarenin hatalı işlemini ortadan kaldırabilir.